Cena uprawnień do emisji CO2 a koszt wytwarzania ciepła

Instalacje objęte europejskim systemem handlu uprawnieniami do emisji rozliczają swoją emisję w tonach CO2. Za każdą wyemitowaną tonę zakład musi umorzyć jedno uprawnienie. Koszt uprawnień jest więc iloczynem rocznej emisji i ceny uprawnienia, a jego wysokość zależy od dwóch rzeczy: ile paliwa spalasz i jakie paliwo to jest.

Dla ciepłowni oznacza to, że koszt emisji nie jest stałą pozycją. Rośnie razem z produkcją ciepła i razem z ceną uprawnienia. Przy tej samej sprzedaży ciepła ciepłownia węglowa płaci za emisję wyraźnie więcej niż ciepłownia gazowa, a źródło oparte na biomasie spełniającej wymagania zrównoważoności jest w tym rachunku traktowane inaczej niż paliwa kopalne.

Skąd różnica między paliwami

Każde paliwo ma swój wskaźnik emisji, czyli ilość CO2 przypadającą na jednostkę energii zawartej w paliwie. Węgiel ma wskaźnik najwyższy, gaz ziemny wyraźnie niższy, a olej opałowy mieści się pomiędzy nimi. Do tego dochodzi sprawność przemiany: im lepiej źródło zamienia energię paliwa w ciepło użytkowe, tym mniej paliwa, a więc i emisji, przypada na jeden gigadżul sprzedanego ciepła.

Cena uprawnień zmienia się wraz z sytuacją gospodarczą, pogodą, cenami paliw i decyzjami regulacyjnymi. Dlatego w analizie inwestycyjnej nie opiera się decyzji na jednej wartości z dnia, w którym liczysz. Rzetelniejsze jest sprawdzenie, jak wynik zmienia się przy kilku różnych cenach uprawnienia: niższej, środkowej i wyższej od tej, którą uważasz za realną.

W tym wpisie nie podajemy aktualnych notowań. Wartość, którą wpiszesz do analizy, powinna pochodzić z aktualnego źródła i być traktowana jako zmienna, a nie jako fakt.

Co właściwie porównujesz

Prawidłowe porównanie wariantów modernizacji zestawia nie samą cenę uprawnienia, lecz całkowity koszt wytworzenia ciepła. Składają się na niego paliwo, koszt uprawnień, koszty stałe eksploatacji i roczny ekwiwalent nakładów inwestycyjnych. Wariant, który ma niższą emisję, ale wyższe nakłady, wygrywa dopiero wtedy, gdy oszczędność na paliwie i uprawnieniach jest wystarczająco duża. Im wyższa cena uprawnienia, tym ten próg przesuwa się na korzyść źródeł niskoemisyjnych.

Przy modernizacji źródła ciepła o mocy rzędu kilku megawatów najczęściej porównuje się cztery rozwiązania: kogenerację gazową, kocioł lub kotłownię na biomasę, przemysłową pompę ciepła z magazynem ciepła oraz gazową kotłownię kontenerową jako źródło szczytowe. Każde z nich inaczej reaguje na zmianę ceny uprawnień.

• kogeneracja gazowa ogranicza emisję przez wysoką sprawność łącznej produkcji ciepła i energii elektrycznej, a jej wynik zależy też od cen gazu i energii
• kocioł na biomasę zmniejsza koszt uprawnień, ale wymaga logistyki paliwa i zapewnienia jego zrównoważonego pochodzenia
• pompa ciepła dużej mocy przenosi koszt z uprawnień na energię elektryczną, więc jej wynik zależy od ceny prądu
• gazowa kotłownia szczytowa ma niskie nakłady, ale emisja pozostaje, więc najlepiej sprawdza się jako uzupełnienie

Ranking nie jest stały

Ten sam układ potrafi zająć pierwsze miejsce przy jednej cenie uprawnienia i trzecie przy innej. Dlatego zamiast jednej odpowiedzi warto mieć tabelę wyników dla kilku zestawów założeń. Dzięki temu zarząd widzi, które rozwiązanie jest odporne na zmiany rynku, a które opłaca się tylko w jednym scenariuszu.

Koszt emisji nie jest jedynym powodem, dla którego modernizuje się źródła. Układ po zmianie można też ocenić pod kątem spełnienia definicji efektywnego systemu ciepłowniczego, co ma znaczenie dla pozycji przedsiębiorstwa i dla dostępu do wsparcia. Wiele inwestycji w źródła niskoemisyjne może ubiegać się o środki z Funduszu Modernizacyjnego albo, w mniejszych systemach, z programu Ciepłownictwo powiatowe. Warunki naboru sprawdza się zawsze w aktualnym regulaminie naboru.

Wpływ na taryfę

Koszt uprawnień jest elementem kosztów uzasadnionych, które przedsiębiorstwo przedstawia w taryfie dla ciepła zatwierdzanej przez Prezesa URE. Szczegóły tego, jak taki koszt jest ujmowany i weryfikowany, opisujemy na stronie o taryfach ciepła URE. Ważne dla analizy inwestycyjnej jest jedno: zmniejszenie emisji obniża ryzyko, że wzrost ceny uprawnień przełoży się na wzrost ceny ciepła dla odbiorców.

Rzetelna analiza kosztu uprawnień nie wymaga skomplikowanego modelu. Wystarczy uporządkowane podejście, które można powtórzyć dla każdej kotłowni.

• Zbierz dane wejściowemoc zainstalowaną, roczną sprzedaż ciepła, obecne paliwo i jego cenę
• ustal wskaźnik emisji paliwa i sprawność źródła, aby obliczyć roczną emisję
• policz koszt uprawnień dla co najmniej trzech wartości ceny uprawnienia
• porównaj całkowity koszt wytworzenia ciepła dla każdego wariantu, razem z orientacyjnym zakresem nakładów

Co zapisać w dokumentacji

Dobrą praktyką jest zapisanie założeń wraz z datą ich przyjęcia. Za rok albo dwa trzeba będzie sprawdzić, czy założenie o cenie uprawnienia pozostało rozsądne, i ewentualnie zaktualizować ranking. Wyniki, które nie pokazują założeń, są trudne do obrony przed radą nadzorczą, bankiem czy instytucją udzielającą wsparcia.

Kalkulator Cieplownie liczy emisję CO2, koszt uprawnień i orientacyjny koszt wytworzenia ciepła dla czterech wariantów jednocześnie. Cenę uprawnienia wpisujesz sam i możesz ją zmieniać, żeby zobaczyć, jak reaguje ranking. Wskaźniki emisji są jawne i opisane jako założenia, a nakłady inwestycyjne podajemy jako orientacyjne przedziały, bez obietnic wyniku konkretnej inwestycji. Jeśli chcesz zobaczyć, jak cały proces przebiega od liczenia do zapytania ofertowego, zajrzyj na stronę jak to działa.

Wykonawcy i dostawcy źródeł ciepła, którzy chcą docierać do inwestorów policzonych wariantów, znajdą ofertę na stronie dla wykonawców, a plany i ceny na stronie cennik.